Sosyolog Taner Günce, yapay zekâ ile üretilen görsel ve videoların toplumdaki güven ilişkisini zedelediğini belirterek, “Hakikatin parçalanması süreci yaşanıyor. Toplumsal güveni koruyacak denge kurulamazsa, gerçekliğin giderek daha tartışmalı hale geldiği bir durum kaçınılmaz olacaktır.” dedi.
Günce, özellikle fotoğraf ve video üretiminde ulaşılan seviyenin, toplumdaki güven ilişkisini zedelediğini belirtti.
YAPAY ZEKÂ VE GERÇEKLİK DÖNÜŞÜMÜ
Yapay zekâ teknolojilerinin son yıllarda ulaştığı seviyeye dikkat çeken Günce "Yapay zekâ teknolojilerinin son yıllarda ulaştığı seviye, özellikle fotoğraf ve video üretimi alanında 'gerçeklik' kavramını dönüştürmektedir. Bugün yapay zekâ ile üretilen içerikler bu güven ilişkisini ciddi biçimde zedelemektedir. Gerçek ile kurgu arasındaki sınırın giderek silikleşmesi, yalnızca teknik bir değişim olarak düşünülmemelidir. Bunun toplumsal bir sonucu da olmaktadır." ifadelerini kullandı.
TOPLUMSAL GERÇEKLİĞİN İNŞASI
Gerçeklik kavramının sosyolojik boyutuna değinen Günce "Sosyolojik perspektiften bakıldığında, gerçeklik yalnızca nesnel bir durum değil, aynı zamanda toplumsal olarak inşa edilen bir olgudur. Bireyler gündelik yaşamda karşılaştıkları olayları büyük ölçüde medya aracılığıyla anlamlandırmakta ve bu doğrultuda bir ortak gerçeklik üretmektedir." dedi.
Yapay zekâ destekli görsel üretim teknolojilerinin bu zemini sarstığını vurgulayan Günce "Ancak yapay zekâ destekli görsel üretim teknolojileri, bu ortak gerçeklik zeminini sarsarak, 'hakikatin parçalanması' olarak ifade edilebilecek yeni bir süreci beraberinde getirmektedir. Artık aynı olaya ilişkin birbirinden tamamen farklı ve ikna edici görseller üretilebilmekte, bu da toplumsal uzlaşının zayıflamasına yol açabilmektedir." şeklinde konuştu.
ŞÜPHE ORTAMININ YAYGINLAŞMASI
Görsel içeriklere duyulan güvenin zayıfladığını ifade eden Günce "Bu durumun en dikkat çekici sonuçlarından biri, bireylerin gördükleri içeriklere karşı geliştirdikleri güven ilişkisinin aşınmasıdır. Görsel kanıtın sorgulanabilir hale gelmesi, bilgiye duyulan güveni azaltmakta ve 'şüphe kültürü'nü yaygınlaştırmaktadır." dedi.
Bu durumun bilgiye ulaşmayı zorlaştırdığına dikkat çeken Günce "Bu şüphe hali, bir yandan bireyleri daha temkinli olmaya yöneltirken, diğer yandan doğru bilgiye ulaşmayı da zorlaştırmakta, hatta zaman zaman doğrulanmış gerçeklerin dahi reddedilmesine zemin hazırlamaktadır." ifadelerini kullandı.
KİTLESEL DAVRANIŞLARA ETKİ
Yapay zekâ ile üretilen içeriklerin birey davranışları üzerindeki etkisine değinen Günce, şöyle devam etti:
"Yapay zekâ ile üretilen içeriklerin bir diğer önemli etkisi ise birey davranışları üzerindeki yönlendirici gücüdür. Duygusal olarak güçlü kurgulanmış bir video ya da çarpıcı bir görsel, bireylerin öfke, korku veya empati gibi duygularını tetikleyerek hızlı ve çoğu zaman düşünülmeden verilen tepkilere yol açabilmektedir."
Toplumsal gerilim dönemlerinde bu etkinin daha büyük sonuçlar doğurabileceğini belirten Günce "Bu durum, özellikle toplumsal gerilimlerin yüksek olduğu dönemlerde, kitlesel davranışları şekillendirme ve yönlendirme riskini beraberinde getirmektedir. Sosyal medya ortamlarında hızla yayılan bu içerikler, kısa sürede geniş kitleleri etkileyerek toplumsal hareketlilik üzerinde belirleyici olabilmektedir." dedi.
DEZENFORMASYONUN YENİ BOYUTU
Bilginin üretimi ve dolaşımı üzerindeki kontrolün zayıfladığını belirten Günce "Bilginin üretimi ve dolaşımı üzerindeki kontrolün zayıflaması, yeni türden dezenformasyon biçimlerinin ortaya çıkmasına neden olmakta ve bu durum toplumsal karar alma süreçlerini etkileyebilmektedir." ifadelerini kullandı.
Günce "Bu bağlamda, yapay zekâ ile üretilen içeriklerin yaygınlaşması yalnızca teknolojik bir gelişme olarak değil; etik, kültürel ve toplumsal boyutlarıyla ele alınması gereken çok katmanlı bir mesele olarak karşımıza çıkmaktadır." dedi.
MEDYA OKURYAZARLIĞI VE TOPLUMSAL DENGE
Dijital içeriklerin eleştirel biçimde değerlendirilmesinin önemine dikkat çeken Günce "Medya okuryazarlığının güçlendirilmesi, bireylerin dijital içerikleri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmesi ve doğrulama mekanizmalarının daha etkin hale getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Aynı zamanda, bu alanda hukuki ve kurumsal düzenlemelerin geliştirilmesi kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır." diye konuştu.
SONUÇ: HAKİKAT ZEMİNİNİN KORUNMASI
Açıklamasının sonunda yapay zekâ teknolojilerinin toplumların gerçeklik algısını yeniden şekillendirdiğini ifade eden Günce, şunları söyledi:
"Sonuç olarak, yapay zekâ destekli görsel üretim teknolojileri, toplumların gerçeklik algısını yeniden şekillendiren yeni bir dönemin kapısını aralamaktadır. Bu yeni dönemde temel mesele, teknolojinin sunduğu imkânlardan yararlanırken, toplumsal güveni ve hakikat zeminini koruyabilecek dengeyi kurabilmektir. Aksi takdirde, gerçekliğin giderek daha fazla tartışmalı hale geldiği bir durum ile karşı karşıya kalınması kaçınılmaz görünmektedir."