Av. Özer Alişan Ekren, uyuşturucu dosyalarında kişisel kullanım ile ticaret veya başkasına temin etme arasındaki farkı, esrar ekiminde suçun nasıl değerlendirildiğini ve uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma ya da özendirme iddialarının hangi durumlarda suç oluşturduğunu anlattı.
Uyuşturucu madde dosyalarında ele geçirilen maddenin miktarı kadar, olayın hangi amaçla gerçekleştiğini gösteren deliller de hukuki değerlendirmede önemli rol oynuyor.
Av. Özer Alişan Ekren, kişisel kullanım ile uyuşturucu ticareti arasındaki ayrımın yalnızca madde miktarına bakılarak yapılamayacağını belirterek, dosyadaki delillerin bütün halinde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
KULLANIM MI, TİCARET Mİ? AYRIM DELİLLERLE YAPILIYOR
Ekren’e göre uyuşturucu dosyalarında öncelikle ele geçirilen maddenin kişinin kendi kullanımı için mi, yoksa başkasına vermek veya satmak amacıyla mı bulundurulduğu araştırılıyor.
Kişisel kullanım kapsamında TCK’nın 191. maddesi uygulanıyor. Bu kapsamda kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme, bulundurma ve kullanma fiilleri düzenleniyor.
Ekren, bu tür dosyaların ilk aşamada doğrudan hapis cezasıyla sonuçlanmadığını belirterek, soruşturma aşamasında şüpheli hakkında 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilebildiğini, bu süreçte en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanabildiğini ifade etti. Gerekli görülmesi halinde tedavi tedbirinin de uygulanabileceğini aktardı.
Yükümlülüklerin ihlalsiz tamamlanması halinde dosyanın takipsizlikle kapanabileceğini belirten Ekren, dosyanın ticaret boyutuna taşınmasında ise miktardan çok delillerin yönünün önem taşıdığını söyledi.
AYNI MİKTAR, FARKLI DELİLLER, FARKLI HUKUKİ SONUÇ
Paketleme şekli, hassas terazi, iletişim kayıtları, para hareketleri ve kolluk tespitlerinin uyuşturucunun satış veya başkasına temin amacıyla bulundurulduğuna ilişkin önemli göstergeler olabileceğini belirten Ekren, bu unsurların bulunmaması halinde dosyanın kişisel kullanım kapsamında değerlendirilebileceğini ifade etti.
Ekren, “Aynı gramaj, farklı delillerle tamamen farklı bir hukuki sonuca gidilebilir” değerlendirmesinde bulundu.
EVDEN VEYA BAHÇEDEN KENEVİR EKİMİ SUÇU NASIL DEĞİŞTİRİYOR?
Uyuşturucu dosyalarında merak edilen konulardan biri de kenevir ekiminin hangi durumda kişisel kullanım, hangi durumda başkasına temin veya satış amacı kapsamında değerlendirildiği.
Ekren, kendi kullanımına yönelik esrar ekiminin 2313 sayılı Kanun’un 23/5. maddesi kapsamında değerlendirildiğini ve 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörüldüğünü belirtti.
Bahçede veya ev içerisinde saksıda yapılan ekim, sınırlı sayıdaki kök, kullanım tahlilleri ve satışa işaret eden unsurların bulunmaması gibi hususların değerlendirmede dikkate alınabileceğini ifade eden Ekren, ancak mevzuatta kenevir ekimi bakımından kesin bir kök sayısı sınırı bulunmadığının altını çizdi.
“20-30 KÖK” TEK BAŞINA BELİRLEYİCİ DEĞİL
Kök sayısının tek başına suçun niteliğini belirlemediğini vurgulayan Ekren, ekimin nasıl yapıldığı, yetiştirme düzeni, paketleme izleri, para hareketleri ve iletişim kayıtları gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Ekim faaliyetinin başkasına temin veya satış amacı taşıdığına ilişkin delillerin güçlenmesi halinde yaptırımın ağırlaşabileceğini belirten Ekren, bu durumda 4 yıldan 12 yıla kadar hapis ve 5 milyon TL’ye kadar adli para cezasının gündeme gelebileceğini ifade etti.
KULLANIMI KOLAYLAŞTIRMAK DA SUÇ KAPSAMINA GİREBİLİYOR
Uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma ve özendirme iddialarının da ayrı bir hukuki değerlendirmeye tabi olduğunu belirten Ekren, TCK’nın 190. maddesinde iki farklı fiilin düzenlendiğini söyledi.
Bunlardan ilkinin uyuşturucu kullanımını fiilen mümkün veya kolay hale getirmek olduğunu belirten Ekren; kullanıma yer sağlamak, mekânı veya aracı kullanıma uygun hale getirmek, aparat temin etmek, gizleme düzeneği kurmak ya da uyuşturucunun kullanım yöntemini öğretmek gibi eylemlerin bu kapsamda değerlendirilebileceğini ifade etti.
Ekren, yalnızca aynı ortamda bulunmanın veya uyuşturucu hakkında konuşmanın, kullanımı somut olarak kolaylaştırmadığı sürece tek başına bu suçu oluşturmayacağını belirtti.
ÖZENDİRME İDDİASINDA “ALENİYET” ÖNEMLİ
Uyuşturucu kullanımını özendirme açısından ise aleniyet unsurunun önem taşıdığını vurgulayan Ekren, uyuşturucu madde kullanımına ilişkin paylaşım veya yönlendirmenin belirsiz sayıda kişiye ulaşabilecek şekilde yapılması halinde suçun gündeme gelebileceğini söyledi.
İki kişi arasında kalan ve dışa kapalı bir konuşmanın ise kural olarak özendirme kapsamında değerlendirilmeyeceğini belirtti.
Ekren, uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma veya özendirme fiilleri bakımından 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörüldüğünü, adli para cezasının üst sınırının 5 milyon TL’ye kadar çıkabildiğini ifade etti.
Söz konusu suçların sağlık meslek mensupları tarafından işlenmesi halinde ise cezanın yarı oranında artırılabileceğini kaydetti.
Uyuşturucu dosyalarında suçun niteliğinin belirlenmesinde tek bir unsurun değil, olayın tüm koşulları ve elde edilen delillerin birlikte değerlendirilmesinin belirleyici olduğu vurgulandı.