EBEVEYN  TUTUMLARI

Okul öncesi  dönem (0-6 ) yaş , çocuğun  kişilik gelişiminde kritik bir süreçtir. Bu dönemde çocuklar, anne ve babalarının tutumlarını model aşarak dünyayı anlamlandırır. Sevgi , disiplin , özgüven ve sosyal becerilerin temelleri bu yıllarda atılır.  

Otoriter Tutum: Katı kurallar ve cezalandırma ön plandadır. Disiplin temeldedir. Cezalandırma yöntemi istenmeyen davranışlarda kullanılır. Bu tutum karşısında çocuk çekingen, isyan eden  , sürekli ezilen , çekingen ,kaygılı bireyler haline gelir. Çocuk ; tedirginlik stres , kaygı ve özgüven tutuğa yaşar.  Anne ve Babalara karşı sınırlarını korumakta zorluk yaşar.

Serbest Ebeveyn Tutumu: Sınırsız özgürlük tanınır .

Serbest ebeveyn tutum karşısında,  çocukta sorumluluk  duygusu gelişmez.

Toplumsal kurallara uyum sağlayamayan ve her istediğinin  gerçekleşeceği düşüncesiyle saldırgan bir tutum sergileyen bir birey olabilir.   

Kuralsız, benmerkezci davranışlar çocukta görülebilir.   

Kayıtsız /İlgisiz Ebeveyn Tutumu : Sevgi ve ilgi eksikliği  vardır. Çocuğun ihtiyaçları fark edilmiyor. Hoşgörü yoktur çocuğa karşı boş verilmiş bir tutum sergilenir. Anne ve Baba ile iletişimin sınırlı olması sebebiyle  çocuk sosyal ilişki becerilerinin gelişmesinde sıkıntı yaşayabilir, ileride sağlıklı ilişki kurmakta zorlanabilir.  

Tutarsız Ebeveyn  Tutumları

Genellikle ebeveynlerin farklı fikirde olmaları, çocuğa karşı olan tutumların farklılaşması olarak yansır. Kardeşler arasında her çocuk için farklı bir tutumun sergilendiği gözlemlenebilir.

Tutarsız ebeveyn  tutumu karşısında , çocuk karar vermekte zorlanan , tutarsız , kaygılı ve kimseye güvenemeyen bir kişiliğe sahip olabilirler  

Aşırı Koruyucu Ebeveyn  Tutumu : 

Çocuğa bir titizlikle yaklaşılır. Çocuk kendi başına yapabileceği işleri yapmasına müsaade edilmez. Ve bu işler çocuk yerine ebeveynler tarafından yapılır. Çocuğun ağlamasını, kirlenmesini, hastalanmasını önlemek amacı ile çok fazla kısıtlanıyor. Sonuç olarak çocuk tek başına ve karar alamayan , başkasına bağımlı bir hayat sürmeye meyilli kişilik özellikleri geliştirebilir. Sosyal yaşamında , ilginin kendinde olmasını isteyen, çevresi tarafından sürekli kabul görmeye ve onay almaya ihtiyaç duyan biri haline gelebilir. Aşırı Koruyucu tutumla birlikte çocuğun iradesinin güçsüzleşmesine sebep olması mahremiyet ihlalleri karşısında da savunmasız bırakır.   Sonuç olarak bağımsızlık gelişimi  engellenebilir.

Mükemmeliyetçi Ebeveyn  Tutumu :

Mükemmeliyetçi ebeveyn  tutumu içinde olan ebeveynlerin  kendilerine yönelik de mükemmeliyetçi tutumları vardır. En iyisini çocuktan yapmasını bekleyerek onun yapabileceğinin sınırını zorlarlar. Çocuğun hata yapmasına müsaade etmez ve çocuk hata yaptığında aşırı tepki gösterirler. Anne ve babaların çocuklardan beklentileri yüksektir. Bu tutum ile çocuk, çok küçük  başarızlıklar karşısında  duygusal olarak çöküntü yaşar. Çocuklar yetersiz , başarısız,  dengesiz hissedebilir. Çocuk hata yapma korkusu ve endişesi yaşamaya başlar.

Destekleyici / Demokratik Ebeveyn Tutumu:  

Çocuğun fikrine değer verilir, sevgi ve sınır dengesi sağlanır.

Bu tutumdaki ebeveynler çocuğa genellikle  içten   

bir “sevgi” içindedirler.

“Şunu  yaparsan seni oraya götürürüm.” Gibi koşullu sevgiden ve ilgiden uzak, destekleyici ve koşulsuz bir sevgi sunarlar.

Çocuğu olduğu gibi kabul ederek gelişimi için onu desteklerler. Kurallar ve sınırlar bellidir. Ve ne çok katı ne de çok esnektir. Olumlu ya da olumsuz durumlar karşısında  geri bildirimler verilerek konu üzerinden , yaşanmışlıklar  değerlendirmeler yapılır.

Sonuç olarak özgüvenli, sosyal ve sorumluluk sahibi bireyler,  başkalarına karşı olumlu bir algıya sahip , psikolojik  sağlamlığı iyi, toplumsal kurallara  uyum sağlayabilen , kendini rahat ifade edebilen bir kişilik geliştirebilir.

Ev içi kurallar ortak bir şekilde belirlenir.  Anne ve Baba tutarlı davranış sergilerler.   

Ödül –Ceza yoktur. Davranışın iyi – kötü sonuçları açıklanır. Çocuğa fırsatlar verilir, çocuğa sorumluluk verilir.  

Sağlıklı Anne - Baba Tutumu İçin Öneriler;

Çocuğa sevgi ve güven ortamı sunmak.

Kurallar koyarken açıklayıcı ve tutarlı olmak . Çocuğun bireyselliğine ve kararlarına saygı göstermek . Özgüveni destekleyen küçük sorumluluklar vermek. İletişimde açık , sabırlı ve empatik olmak . Kısacası Anne- Baba tutumları,  çocuğun tüm gelişim  alanlarını doğrudan etkiler.

Demokratik,  sevgi dolu ve dengeli bir yaklaşım; çocuğun sağlıklı  birey olmasının temelini oluşturur.