Taziye evinde kurulan sofralar da bu geleneğin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Batman’ın halk kültürünü kayıt altına almak amacıyla yürütülen çalışmalarda taziye geleneği de ele alındı. Batman Üniversitesi tarafından kentin ilçeleri ve köylerinde 150’den fazla kaynak kişiyle yapılan görüşmeler, geçmişten bugüne taşınan birçok taziye geleneğini kayıt altına aldı.
TAZİYE ÜÇ GÜN SÜRÜYORDU
Batman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün gelenek ve göreneklere ilişkin kayıtlarında, cenazenin kaldırılmasının ardından üç gün taziye kurulduğu, köylerde ise bu sürenin daha uzun olabildiği belirtiliyor.
Bu süre boyunca cenaze yakınları başsağlığı dilemek için gelenleri karşılıyor, yakınları ve komşuları da ailenin yanında bulunuyordu.
GELEN ELİ BOŞ GELMİYORDU
Eski taziye geleneğinde dikkat çeken ayrıntılardan biri de insanların acılı aileye yalnızca sözleriyle değil, imkânları ölçüsünde getirdikleri malzemelerle de destek olmasıydı.
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarında taziyeye gelenlerin çay, şeker, un ve yağ gibi ürünler getirdiği aktarılıyor.
Bugünün diliyle bakıldığında bu, bir ailenin en zor günlerinden birinde çevresindeki insanların yükü paylaşması anlamına geliyordu.
SOFRAYI BAŞKALARI HAZIRLIYORDU
Taziye evinde yemek ikram edilmesinin temelinde de aynı dayanışma anlayışı bulunuyordu.
Acılı ailenin yemek hazırlamakla uğraşmaması için yakınları ve komşuları devreye giriyor, taziye için gelenlere çay ve yemek ikram ediliyordu.
Böylece cenaze sahibi kendi acısıyla baş başa bırakılmıyor, çevresindeki insanlar günlük ihtiyaçların bir bölümünü de üstleniyordu.
TAZİYE SADECE EVİN İÇİNDE YAŞANMIYORDU
Batman’ın geleneksel kültüründe taziye, aileyi aşan bir toplumsal dayanışma alanıydı.
Yakınlar, komşular, arkadaşlar ve köy ya da mahalle sakinleri taziye evine giderek aileyle birlikte oluyor, dualar ediliyor ve başsağlığı dilekleri iletiliyordu.
Batman Üniversitesi’nin halk kültürü çalışmasında taziye ile birlikte düğün, bayram, müzik ve farklı toplumsal geleneklerin de kayıt altına alınması, bu uygulamaların kentin sosyal hafızasındaki yerini ortaya koyuyor.
SOFRA DEĞİL, DAYANIŞMA PAYLAŞILIYORDU
Bugün taziye geleneklerinin bazı unsurları değişse de temel düşünce büyük ölçüde aynı: Acılı aileyi yalnız bırakmamak.
Taziye evinde ikram edilen bir bardak çay, hazırlanan bir tabak yemek ya da getirilen bir paket şeker, geçmişte yalnızca bir ikram olarak görülmüyordu. Bunların her biri, “Bu acıyı birlikte taşıyoruz” anlayışının bir parçasıydı.
Batman’ın taziye kültürünü değerli kılan da tam olarak bu.
Çünkü bazı sofralar yemek için değil, zor günlerde birbirinin yanında olmak için kurulur.
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir