Türkiye’de Kitap Okuma Alışkanlığına İlişkin Veriler: Kütüphanelere İlgi Artıyor

2019 yılında yapılan bir araştırmada kitap okuma oranı yüzde 42 olarak açıklanırken, güncel kütüphane istatistikleri kütüphanelerden yararlananların sayısındaki artışı gösteriyor. Ancak bu veriler, Türkiye’deki güncel kitap okuma oranını tek başına ortaya koymuyor.

2019 ARAŞTIRMASINDA OKUMA ORANI YÜZDE 42

Türkiye Yayıncılar Birliği ve Okuma Kültürünü Yaygınlaştırma Platformu (OKUYAY) tarafından yürütülen, KONDA araştırmacılarının bulgularını paylaştığı çalışmada, kitap okuma oranının 2008'de yüzde 30 iken 2019'da yüzde 42'ye yükseldiği açıklanmıştı.

Uluslararası İstanbul Kitap Fuarı kapsamında duyurulan araştırmada, okuma tercihleri ve yaş gruplarının yanı sıra aile desteğinin okuma alışkanlığı üzerindeki etkisi de ele alınmıştı. Ancak bu oran, 2019 yılında yapılan araştırmanın sonucunu yansıtıyor; 2026 yılına ait güncel bir ölçüm niteliği taşımıyor.

KÜTÜPHANELERDEN YARARLANANLARIN SAYISI ARTTI

TÜİK'in 2024 yılı verilerine göre, halk kütüphanelerinden yararlanan kişi sayısı bir önceki yıla kıyasla yüzde 15,4 artarak 38 milyon 737 bin 705'e ulaştı. Kütüphanelere kayıtlı üye sayısı da yüzde 8,6 artışla 6 milyon 726 bin 993 oldu.

TÜİK'in 2025 yılı kütüphane istatistikleri ise Türkiye'de bin 302 halk kütüphanesi, 557 üniversite kütüphanesi ve 43 bin 466 örgün ve yaygın eğitim kurumu kütüphanesinin hizmet verdiğini ortaya koydu.

Kütüphanelerden yararlanan kişi sayısı, okuma kültürüne ilişkin önemli bir gösterge olsa da doğrudan kitap okuyan kişi sayısı anlamına gelmiyor. Aynı kişinin birden fazla ziyareti de bu istatistiklere yansıyabiliyor.

2024'TE 73 BİNİ AŞKIN KİTAP YAYIMLANDI

Türkiye'deki yayıncılık faaliyetleri de okuma ortamının değerlendirilmesinde önemli veriler sunuyor. TÜİK'e göre 2024 yılında 73 bin 482 kitap yayımlandı. Aynı yıl yayımlanan toplam materyal sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 6,5 azalarak 92 bin 595 oldu.

Yayımlanan materyaller arasında yüzde 21,4 ile akademik yayınlar ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 21,3 ile yetişkin kurgu edebiyatı, yüzde 19,4 ile eğitim yayınları izledi.

Öte yandan, Anadolu Ajansının aktardığı Hepsiburada verilerine göre, platform üzerinden 2025 yılında 15 milyon kitap siparişi verildi. Çocuk kitapları en yüksek satış hacmine ulaşan kategori oldu. Ancak bu rakamlar yalnızca ilgili platformdaki alışverişleri kapsıyor ve Türkiye genelindeki kitap okuma oranını göstermiyor.

GÜNCEL OKUMA ORANI İÇİN KARŞILAŞTIRILABİLİR VERİ GEREKİYOR

Uzman değerlendirmelerinde ve araştırmalarda kitap okuma alışkanlığının ölçülmesinde kullanılan yöntemler önem taşıyor. Son bir yılda en az bir kitap okuyanların oranı ile kendisini düzenli kitap okuru olarak tanımlayanların oranı aynı ölçütü ifade etmiyor.

Mevcut veriler, Türkiye'deki kütüphane kullanımını ve yayıncılık faaliyetlerini değerlendirmeye imkân sağlıyor. Ancak 2026 yılı için Türkiye genelindeki güncel kitap okuma oranını ortaya koyan, doğrudan karşılaştırılabilir tek bir yüzde mevcut verilerle doğrulanamıyor.

Bu nedenle 2019 araştırmasındaki yüzde 42'lik oran tarih belirtilerek değerlendirilmeli; kütüphane, yayıncılık ve kitap satışlarına ilişkin istatistikler ise okuma kültürünün farklı boyutlarını gösteren veriler olarak ele alınmalı