SAĞLIKLI BESLENME HER ÇOCUĞUN HAKKIDIR

Yeni bir öğretim yılı daha başlıyor. Ailelerin gündeminde defter, kalem, kitap ve okul forması kadar önemli başka bir konu daha var: Beslenme çantası.

Çünkü çocukların okulda ne yediği, yalnızca o günkü açlığını gidermekten ibaret değil. Çocukluk döneminde kazanılan beslenme alışkanlıkları; büyüme ve gelişmeden bağışıklık sistemine, okul başarı sından ilerleyen yaşlardaki sağlık durumuna kadar yaşamın pek çok alanını etkiliyor.

Bu nedenle sağlıklı beslenme, çocuklar için bir lüks ya da yalnızca ebeveynlerin tercihine bırakılabilecek bir konu değil; temel bir çocuk hakkıdır.

Peki beslenme çantası neden bu kadar önemli?

Çocuklar günün önemli bir bölümünü okulda geçiriyor. Dolayısıyla okul saatlerinde tüketilen yiyeceklerin niteliği büyük önem taşıyor.

Ancak günümüzde çocukların karşısında çok daha fazla seçenek var. Paketli atıştırmalıklar, şekerli içecekler, hazır hamur işleri ve yüksek miktarda tuz, şeker ve doymuş yağ içeren ürünler çocukların kolaylıkla ulaşabildiği yiyecekler arasında.

Burada amaç çocuklara “Bunu asla yeme, bunu kesinlikle yasak” demek olmamalı. Çünkü yasaklar merakı artırabilir. Asıl hedef, çocuğa doğru seçim yapmayı öğretmek ve sağlıklı seçenekleri ulaşılabilir hale getirmek olmalı.

İyi bir beslenme çantası nasıl olmalı?

Beslenme çantası hazırlarken öncelikle çeşitlilik düşünülmeli. Bir çocuğun beslenme çantasında mümkün olduğunca;

* Tam tahıllı ekmek veya tahıllı bir alternatif,

* Yumurta, peynir, yoğurt gibi protein kaynakları,

* Mevsim meyveleri,

* Çiğ sebzeler,

* Şekersiz süt veya ayran,

* İhtiyaca göre ceviz, badem, fındık gibi kuruyemişler yer alabilir.

Burada porsiyonların çocuğun yaşına, büyüme-gelişme durumuna ve günlük enerji ihtiyacına göre değişeceği unutulmamalı. Örneğin bir çocuğun beslenme çantasına sağlıklı olduğu düşüncesiyle gereğinden fazla yiyecek koymak da doğru değildir. Amaç çantayı doldurmak değil, çocuğun ihtiyacını karşılamaktır.

Meyve suyu mu, meyvenin kendisi mi?

Çocukların beslenmesinde sık karşılaştığımız konulardan biri de içecekler. Meyvenin kendisi, içerdiği posa nedeniyle meyve suyuna göre daha iyi bir seçenektir. Günlük sıvı ihtiyacının temel kaynağı ise sudur. Bu nedenle beslenme çantasının vazgeçilmezi su olmalıdır. Çocuğun yanında sürekli şekerli içecek bulundurmak yerine su içme alışkanlığının desteklenmesi, küçük yaşlarda kazanılabilecek en değerli alışkanlıklardan biridir.

Peki ya çocuğum bunları yemezse?

İşte burada ebeveynlerin en çok zorlandığı noktaya geliyoruz. Çocuğun önüne sağlıklı bir besin koymak kadar, onu zorlamamak da önemlidir.

“Bunu bitirmeden kalkamazsın. Sebzeni yemezsen tatlı yok. Bak arkadaşın yiyor, sen neden yemiyorsun?” gibi baskıcı yaklaşımlar, çocuğun yemekle olan ilişkisini olumsuz etkileyebilir. Bunun yerine farklı besinleri tekrar tekrar sunmak, çocuğa seçim hakkı vermek ve ebeveyn olarak model olmak daha doğru bir yaklaşımdır. Çünkü çocuklar çoğu zaman söyleneni değil, gördüğünü öğrenir.

Beslenme yalnızca evde çözülebilecek bir konu değil, burada yalnızca ailelere sorumluluk yüklemek de doğru olmaz. Çocukların sağlıklı beslenebilmesi için okul ortamının da destekleyici olması gerekir. Kantinlerde sağlıklı seçeneklerin artırılması, temiz ve güvenli içme suyuna erişim, beslenme konusunda doğru eğitimlerin verilmesi ve çocukların fiziksel aktiviteye teşvik edilmesi bu sürecin önemli parçalarıdır. Bir çocuğa sağlıklı beslenmeyi anlatırken bir yandan okul ortamında sürekli sağlıksız seçeneklerle karşılaştırmak, çocuğu tek başına bırakmak anlamına gelir. Çocukların sağlıklı seçim yapabilmesi için sağlıklı seçeneklerin de ulaşılabilir olması gerekir.

Sağlıklı beslenme bir başarı yarışına dönüşmemeli

Bir başka önemli konu da ebeveynlerin çocuklarının beslenmesini birbirleriyle kıyaslamaması. Her çocuğun büyüme hızı, iştahı, damak tadı ve besin gereksinimi aynı değildir. Beslenme çantası da bir “en sağlıklı çocuk” yarışına dönüşmemeli. Bir gün meyvesini yememiş olabilir. Bir gün sandviçini bitirmeyebilir. Bir gün evden hazırlanan yiyecek yerine arkadaşının getirdiği bir yiyeceği merak edebilir. Bunların hiçbiri tek başına sağlıksız beslenme anlamına gelmez. Önemli olan genel beslenme düzenidir.

Yeni eğitim yılında çocuklarımız için ne diliyoruz?

Yeni eğitim yılı başlarken çocuklarımızın yalnızca başarılı öğrenciler olmasını değil; sağlıklı büyüyen, bedenini tanıyan, açlık ve tokluk sinyallerini fark edebilen, yiyeceklerle sağlıklı bir ilişki kurabilen bireyler olmalarını da istemeliyiz. Çünkü beslenme çantası yalnızca birkaç yiyeceğin konulduğu bir çanta değildir. O çantaya bazen bir meyveyle birlikte sağlık, bir şişe suyla birlikte iyi bir alışkanlık, evde hazırlanmış bir sandviçle birlikte emek ve özen konur. Yeni öğretim yılında çocuklarımızın çantalarını yalnızca kitap ve defterlerle değil, sağlıklı seçimlerle de dolduralım.