İNSANI ESİR EDEN BORÇ YÜKÜ

Son zamanlarda ülkemizde yaşanan intihar ve öldürme vakalarının büyük bir kısmı alacak verecek meseleleri olduğu herkesin malumu. Lükse olan düşkünlüğümüz, kolay yoldan zengin olma hayallerimiz bizi bu tür yanlışlara iten başlıca sebeplerdir.

Lüks bir hayat yaşamak için başkalarından borç alarak ya da faizli krediler çekerek gösteriş yapan insanların bu yanlışlara düşmeleri kaçınılmazdır. Aza kanaat etmeyip sırf gösteriş ve riyakarlık için lüks mekanlara takılıp lüks araçlara binmek insanın kalitesini artırmaz.

Alın teri olmayan, kendi elinin emeği olmayan maldan hayır görmek mümkün değildir.

Elbette islam’da borçlanmak günah değildir. Yanlış olan; sebepsiz yere sırf daha lüks bir eve, daha lüks bir arabaya binmek için gücünü aşan, ödemesi mümkün olmayan borçlanmalara girmektir. Evi, arabası olmayan birine yardımcı olmak, evlenecek birine destek çıkmak, zaruri bir ihtiyaçtan dolayı borç isteyene borç vermek tavsiye edilen bir durumdur.

“Kim (borç vererek veya borcunu ödeyerek) bir mü’minin dünya hayatının sıkıntılarından bir sıkıntısını giderirse Allah da onun Kıyamet Günü’nün sıkıntılarından bir sıkıntısını giderir. Kim darda olan borçluya vade tanır, kolaylık gösterirse Allah da ona dünyada ve âhirette kolaylık gösterir… Mü’min kardeşinin yardımında olduğu sürece Allah da yardımcı kulunun yardımcısıdır.” (Müslim)

Borçlananlara Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’den önemli tavsiyeler.

Maddî imkânı olan kişinin borcunu bekletmesi zulümdür. (Müslim)

Sizin en hayırlınız, borcunu en iyi şekilde ödeyeninizdir.” (Buhârî, Vekâlet, 5)

Allah Resûlü Huneyn Savaşı"na giderken Abdullah b. Ebû Rebîa"dan otuz veya kırk bin dinar borç almış ve dönüşünde bu parayı ödedikten sonra mal sahibine, “Allah senin için ailene ve malına bereket ihsan eylesin. Borcun karşılığı, onu tam olarak ödemek ve (borç verene güzelce) teşekkür etmektir.” Buyurmuştu. (ibn mace)

“Kim insanların mallarını geri ödeme niyetiyle alırsa Allah onun ödemesini kolaylaştırır. Kim de bir malı tüketip (geri ödememek) niyeti ile alırsa Allah da onun malını telef eder.” (Buhârî)

Zaruri bir durum yoksa insan borçlanmamalı. Borçtan Allah’a sığınmalı.

“Allah yolunda ölmek, borç dışında her şeye kefaret olur!” (Müslim, İmâre, 120)

Allah Resûlü, borçların ödenmesi konusunda çok hassas davranmaktaydı. Bir cenaze hazır olduğunda namaz kıldırmadan önce onun borcu olup olmadığını, eğer varsa karşılığında mal bırakıp bırakmadığını sormak Hz. Peygamber"in âdetiydi. Eğer borcu yoksa ya da ödeyecek kadar mal bırakmışsa namazını kıldırır, aksi takdirde ashâbına, “Arkadaşınızın cenaze namazını siz kılın.” derdi. (Buhari)

 Bu dünyada borcunu ödemeyen kimsenin borcu, kıyamet gününde sevaplarından kesilecek. Allah Resûlü bir defasında da cenaze namazını neden kıldırmadığını, “Allah, kendisini kıyamet günü diriltip de hesaba çekinceye kadar kabrinde rehin tutulacak olan bir adamın cenaze namazını kılmam size ne fayda sağlayacak!” Diye açıklamıştı. (Beyhaki)

Peygamber Efendimizin sık sık borçtan ve günahtan Allah"a sığındığını gören Hz. Âişe validemizin bir gün, “Ey Allah"ın Resûlü! Borçtan ne kadar da çok Allah"a sığınıyorsun!” demesi üzerine Efendimiz (sav), “Borçlu kişi, (belki) konuşurken yalan söyler, söz verdiğinde sözünü yerine getirmez!” cevabını vererek, borcun insanları ne denli olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyordu. Öyle ki bir başka vesile ile borçlunun borcunu ödeyene kadar alacaklının esiri gibi olduğu imasında bulunmuştu.

 Resûlullah (sav) bir gün ayağa kalkarak ashâbına Allah yolunda cihad ile imanın, amellerin en faziletlisi olduğunu söylemişti. Bunu duyan bir adam kalkarak, “Yâ Resûlallah! Şayet ben Allah yolunda öldürülsem, günahlarım affolunur mu, ne dersin?” demişti. Resûlullah (sav) da ona, “Sabırla, ecrini Allah"tan umarak, ilerleyip geri dönmeyerek Allah yolunda öldürülürsen evet!” buyurmuştu. Ancak hemen sonra Resûlullah (sav), “Nasıl demiştin?” diye sormuş, adam da, “Yâ Resûlallah! Şayet ben Allah yolunda öldürülsem günahlarım affolunur mu, ne dersin?” diye sözünü tekrarlamıştı. Bunun üzerine Allah Resûlü, “Sabırla, ecrini Allah"tan umarak, ilerleyip geri dönmeyerek Allah yolunda öldürülürsen evet! Yalnız borç hâriç! Bunu bana Cibrîl aleyhisselâm söyledi.” buyurmuştu. (Müslim)