Pamuk 60 Bin Dekardan 11 Bin Dekara Geriledi

 Avrasya Tarım Ekonomistleri Derneği Batman İl Temsilcisi, Batman Ticaret Borsası Genel Sekreteri ve Yüksek Ziraat Mühendisi İsa Akdaş, üretimdeki daralmanın yalnızca çiftçiyi değil, tarıma dayalı sanayi ve istihdamı da etkilediğine dikkat çekerek Batman’ın “beyaz altın” için yeni bir üretim ve sanayi planına ihtiyaç duyduğunu belirtti.

BATMAN’DA PAMUK ÜRETİMİ NEDEN GERİLEDİ?

Batman ovasının geçmişte öne çıkan tarımsal ürünlerinden pamukta yaşanan gerileme, kentin tarımsal potansiyelini yeniden gündeme getirdi. İsa Akdaş, pamuk ekim alanlarındaki daralmanın yalnızca üretim miktarındaki düşüş olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, tarım ile sanayi arasında kurulabilecek ekonomik bağların da yeterince değerlendirilemediğine işaret etti.

Batman İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2025 yılı brifinginde yer alan 2024 verilerine göre kentte 11 bin 771 dekar alanda pamuk üretimi gerçekleştirildi. Geçmişte yaklaşık 60 bin dekar alanda pamuk ekildiğine ilişkin veriler ise üretimdeki gerilemenin boyutunu ortaya koydu.

Artan girdi ve sulama maliyetleri, ürün fiyatlarındaki belirsizlikler ve alternatif ürünlerin getirisi, çiftçinin ekim tercihlerini etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor. Akdaş’a göre pamuk üretimini yeniden canlandırmak için öncelikle üreticinin emeğinin karşılığını alabileceği, ekonomik açıdan sürdürülebilir bir model oluşturulması gerekiyor. Alt manşet

TÜRKİYE PAMUK ÜRETİYOR, SANAYİ HAM MADDEYE İHTİYAÇ DUYUYOR

Pamuk, dünya tarım ve sanayi ekonomisinin önemli ürünleri arasında bulunuyor. Çin, Hindistan, ABD ve Brezilya gibi ülkeler küresel üretimde öne çıkarken Türkiye de pamuk üretimi ve tekstil sanayisi açısından önemli bir konumda yer alıyor.

Ancak tekstil ve hazır giyim sektörünün ham madde ihtiyacı, pamuk ithalatını da gündemde tutuyor. Akdaş, bu tablonun yerli üretimin ekonomik önemini artırdığını belirterek tarımsal üretimin yalnızca tarladaki ürün miktarıyla değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Batman’ın mevcut potansiyelini daha iyi değerlendirebilmesi için üretimin maliyet, verimlilik ve sürdürülebilirlik temelinde planlanması gerektiğini belirten Akdaş, pamuk üretimiyle sanayi yatırımlarının birbirini desteklemesinin önem taşıdığını ortaya koyuyor.

PAMUĞUN ASIL KAZANCI TARLADAN SONRA BAŞLIYOR

Pamuk, yalnızca çiftçinin yetiştirdiği bir tarım ürünü değil, farklı sektörlere ham madde sağlayan ekonomik bir kaynak olarak öne çıkıyor.

Hasat edilen kütlü pamuk, çırçır fabrikalarında işlenerek lif ve pamuk çekirdeğine ayrılıyor. Pamuk lifi iplik ve tekstil sanayisinde kullanılırken çekirdeği de yağ ve hayvan yemi sektörlerinde değerlendirilebiliyor. Ürünün farklı aşamalarda işlenmesi, yeni ticari faaliyetlerin ve istihdam olanaklarının oluşmasına katkı sağlıyor.

Akdaş’ın değerlendirmelerine göre Batman’ın önündeki fırsat, pamuk üretimini artırmanın yanı sıra ürünün kentte ve bölgede işlenmesini sağlayacak ekonomik altyapıyı güçlendirmekten geçiyor. Böylece çiftçinin üretiminden nakliyeye, çırçır işletmelerinden tekstil sanayisine kadar uzanan bir ekonomik zincir kurulabilir.

ÇIRÇIR FABRİKALARI VE SANAYİ YATIRIMLARI ÖNE ÇIKIYOR

Pamuk üretiminin yeniden canlandırılması için mevcut çırçır fabrikalarının kapasitesinin, teknolojik altyapısının ve üretim bölgelerine erişiminin değerlendirilmesi gerekiyor. Üretim artışına paralel olarak yeni yatırımların da gerçekçi ham madde arzı ve pazar analizleri doğrultusunda planlanması önem taşıyor.

Üreticiler ile çırçır fabrikaları arasında sözleşmeli alım anlaşmalarının geliştirilmesi, kaliteli üretimin teşvik edilmesi ve pazarlama kanallarının güçlendirilmesi de öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor. Pamuk çekirdeğini değerlendirecek yağ ve yem sanayisi yatırımları ile iplik ve tekstil sektörüne yönelik bağlantılar da ekonomik fizibilite çerçevesinde ele alınabilir.

Ancak üretim, işleme kapasitesi ve pazar talebinin birbirinden bağımsız planlanmaması gerekiyor. Yeterli ham madde olmadan büyük yatırımların verimli çalışması zorlaşırken, ürününü güvenilir biçimde pazarlayamayan üreticinin pamuk ekimini artırması da güçleşiyor.

SU KAYNAKLARI VE ÜRETİCİNİN KAZANCI HESABA KATILMALI

Pamuk üretiminin artırılması hedeflenirken su ihtiyacı, sulama altyapısı, üretim maliyetleri ve münavebe uygulamaları da dikkate alınmalı. Her arazide koşulsuz biçimde ekim alanlarını genişletmek yerine, ekonomik ve çevresel açıdan uygun alanlarda verimli üretimin teşvik edilmesi gerekiyor.

Kamu kurumları, üretici örgütleri, ticaret borsaları ve sanayi kuruluşları arasında kurulacak iş birliğiyle üreticinin maliyetlerini düşüren, ürünün pazara erişimini kolaylaştıran ve sanayi yatırımlarını destekleyen bir yol haritası oluşturulabilir.

“BEYAZ ALTIN” YENİDEN BATMAN EKONOMİSİNE KAZANDIRILABİLİR

İsa Akdaş’ın değerlendirmesine göre Batman’da pamuk üretiminin geleceği, yalnızca ekim alanlarının genişletilmesine bağlı değil. Asıl hedefin, çiftçinin kazandığı, sanayinin ham maddeye eriştiği, işletmelerin verimli çalıştığı ve ekonomik değerin bölgede daha fazla kaldığı bir sistem kurmak olması gerekiyor.

Batman’ın pamuk potansiyelini yeniden değerlendirebilmesi için tarladan fabrikaya, üreticiden pazara uzanan bütüncül bir planlamaya ihtiyaç duyuluyor. “Beyaz altın” olarak anılan pamuğun yeniden değer kazanması, yalnızca daha fazla ekim yapmakla değil, üretimi sanayiyle ve emeği katma değerle buluşturmakla mümkün olacak