BİLGİ-ERDEM BİRLİKTELİĞİ

Bilginin bir sorumluluğu vardır. Sahip olduğumuz bilgiyi eyleme dönüştürmenin de bir mesuliyeti vardır. Eyleme dönüşmeyen bilginin hiçbir anlamı yoktur. Sahip olduğumuz bilgi, bizi harekete geçirmiyorsa, bu bilgininin “malumattan” hiçbir farkı yoktur. İyi, doğru, güzel ve hakikat bilgisi, bizi erdemli kılmaya sevk etmeli. Eğer sevk etmiyorsa, Kur’an’ın diliyle “Kitap yüklü eşek” ten farkımız kalmaz. Bu çok ağır bir ithamdır. Bu ithamdan kurtulmak için, yüklendiğimiz yükün hakkını vermek durumundayız. Zira bilginin ahlakı ve ruhu vardır. Bu ahlak ve ruh, karakter ve şahsiyet kazandırır. ” Erdemden yoksun bilgi ve bilinçten yoksun ahlak” anlayışı, problem üretmeye ve hayatı çelişkilerle anlamsızlaştırmaya devam eder.

Bilgi-erdem birlikteliği, bize bir şahsiyet, bir karakter kazandırır. Bu şahsiyet ve karakterle donanmış kişilikler, toplumda rol-model olurlar. Bu rol-model kişilikliler; toplumun atan nabzı, sızlayan vicdanı ve merhamet pınarlarıdır. Bu pınarlardan beslenen gençlerimiz, geleceğimizin teminatı ve ümmetin umudu olurlar.

İ.Kalın, “Erdemin bilgisi, bilginin erdemidir. İyilik, cesaret, dürüstlük, sadakat gibi erdemlerin bilgisi, bizi bu ilkelere göre yaşamaya sevk eder. Erdemin bilgisinin amacı, erdemli bir şekilde yaşamaktır. Bilginin erdem haline geldiği yer de burasıdır. Teorik ya da pratik, her tür doğru bilginin amacı doğru eyleme rehberlik etmektir. İnsanın akıl ve erdeme dayalı bir hayat yaşayarak kendini koruması da bilgi-erdem bütünlüğünün bir parçasıdır. Ancak bilgi ve erdeme sahip olanlar dünyanın isinden, pasından, kirinden ve kötülüklerinden kendilerini koruyabilirler. Diğer bütün yollar, dünyayla birlikte ruhumuzun kirlenmesine çıkar.” diyerek bilgi-erdem bütünlüğünün hayatımızı nasıl anlamlı hale getirdiğini veciz bir şekilde açıklamaktadır.

Bizleri erdemli davranışlara götüren bilgi ebetteki çok anlamlı ve değerlidir. Erdemin bilgisi ile olgunun bilgisi örtüşünce anlamlı ve faydalı olur. Meteorolojik bilgilerle, bulunduğumuz şehirde çok yoğun bir kar yağışının bilgisini edinmek önemlidir. Ama asıl önemli olan bu soğuk havada üşüyen insanların yardımına koşmak, onların içini ısıtmak, sahip olduğumuz bilgiyi eyleme dönüştürerek erdemli bir tavır takınmaktır. Peygamber efendimizin, “Komşusu aç iken tok yatan bizden değildir.” Hadisini öğrenmek bilgidir, ancak bu bilginin gereği olarak o açların yardımına koşmak, onları doyurmak, bilgi sorumluluğunun gereği olan erdemli bir davranıştır.

Tolstoy, “Acı çekiyorsan canlısın, başkasının acısını çekiyorsan insansın.” diyerek, başkasının acısını çekmenin insan olmayla eşdeğer olduğunu ifade etmektedir. Burada da bilgi-erdem birlikteliğinin ne kadar kıymetli olduğu vurgulanmaktadır. Acı çeken insanın acısını öğrenmek, bilgidir. Bu bilgi aynı zamanda bizlere bir sorumluluk yüklemektedir. Bu sorumluluğu yerine getirdiğimizde, onun acısını paylaştığımızda erdemli bir tavır sergilemiş oluruz. Aksine bu bilginin bize yüklediği sorumluluğu yerine getirmediğimiz zaman, insani bütün hasletlerden sıyrılmış olarak erdemli olma vasfını kaybetmiş oluruz. Dolayısıyla bilgi tek başına bize sorumluluk yüklemekten başka bir anlam taşımamaktadır. Bilginin bize yüklediği mesuliyetin gereği olarak, bilginin gerektirdiği eylemi gerçekleştirerek, bilgi-erdem birlikteliğinin onurunu kazanmış oluruz.

Bilginin ruhu ve ahlakı olmalı. Ahlak ve ruhtan yoksun bir bilgi; karakter ve şahsiyet oluşturmaz. Bilgi ve erdem birlikte anlam kazanır. Erdemden yoksun bir bilgi ve bilinçten yoksun bir ahlaki anlayış problem üretmeye yatkındır. Parçacı yaklaşımlar, hakikati görmemizi engeller. Hakikati bütünüyle görmemiz için bütüncül yaklaşmak durumundayız. Sadece bilgiyi esas alarak ya da bilgiden yoksun eylemi esas alırsak her iki durumda da parçacı yaklaşımı tercih ettiğimiz için hakikati yakalamamız mümkün değildir. Bütüncül bir yaklaşımla bilgi-eylem birlikteliğiyle erdemli bir yaklaşım sergilememiz ve hakikati yakalamamız mümkündür. Bütüncül yaklaşımın formülü şöyle olmalı: Bilgi-eylem-erdem.