ŞABAN AYI VE SÜNNET ORUÇLAR

Şaban ayı kamerî yılın recebden sonra, ramazandan önce gelen sekizinci ayının adıdır.

Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Ramazan ayından sonra en fazla oruç tuttuğu ay şaban ayıdır. Şâban ayının büyük kısmını oruçlu geçiren Hz. Peygamber (Buhârî, “Ṣavm”, 52; Müslim, “Ṣıyâm”, 176-177), “İnsanların değerini bilemedikleri bu ayda ameller Allah’a arzedilir; ben amellerimin oruçlu iken Allah’a arz edilmesini arzu ediyor ve bu ayda oruç tutuyorum” buyurmuş (Müsned, V, 201; Nesâî, “Ṣavm”, 70), ramazan dışındaki en faziletli orucun şâbanda tutulan oruç olduğunu ifade etmiştir (Tirmizî, “Zekât”, 28). 

Diğer nafile oruçlar:

Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) aşağıdaki günlerde oruç tutmayı teşvik etmiştir:

Şevval ayında altı gün oruç tutmak.

Ramazan'dan sonra Şevvâl ayında altı gün oruç tutmak sünnettir.  Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz, “Kim Ramazan orucunu tutar ve ona Şevvâl ayından altı gün ilave ederse, sanki yılın bütününde oruç tutmuş gibi olur” (Müslim, Sıyam, 204; Tirmizi, Savm, 53; Ebu Davud, Savm, 58-59) buyurmuştur. Bu oruç peş peşe tutulabileceği gibi ara verilerek de tutulabilir. 

Zilhiccenin on günü ile arefe günü oruç tutmak.

İbni Abbâs radıyallahu anhümâ'dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

"Başka günlerin hiçbirinde, -Zilhicce'nin ilk on gününü kastederek- şu günlerde işlenecek amel-i sâlihten, Allah katında, daha sevimli hiçbir amel yoktur."

- Allah uğrunda yapılacak cihad da mı üstün değildir, Yâ Resûlallah? dediler.

- "(Evet) Allah yolunda yapılacak cihad da. Ancak malını ve canını tehlikeye atarak cihada çıkan, şehit olup dönmeyen kimsenin cihâdı başka. (O, bundan üstündür), buyurdu. (Buhârî, Îdeyn 11. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Savm 61; Tirmizî, Savm 52; İbni Mâce, Sıyâm 39)

Ebû Katâde radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'e arefe günü tutulan orucun fazileti soruldu; o da:

"Geçmiş bir yılın ve gelecek bir yılın günahlarına kefâret olur" buyurdu. (Müslim, Sıyâm 196, 197. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Savm 54; Tirmizî, Savm 48; İbni Mâce, Sıyâm  40)

Muharrem ayı orucu

Ebû Hüreyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

"Ramazan orucu dışında en faziletli oruç, Allah'ın ayı muharremde tutulan oruçtur. Farzlar dışında en faziletli namaz da gece namazıdır.” (Müslim)

Peygamberimiz, Müslüman âlemine Muharrem ayının 9. ve 10. veya 10 ve 11. günlerinde oruç tutmalarını tavsiye etmiştir. Ancak Muharrem ayının sadece 10. gününü oruçlu geçirmek mekruhtur. Çünkü Yahudileri taklit etme anlamına gelebilir ve bu nedenle mekruh sayılmış; Peygamber Efendimiz müminlere 10. günün orucunu, önceki ya da sonraki gün oruç tutarak bağlamalarını tavsiye etmiştir.

Pazartesi ve Perşembe oruç tutmak.

Ebû Katâde radıyallahu anh şöyle dedi:

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'e pazartesi günü oruç tutmanın fazileti soruldu. O da şöyle buyurdu:

"O gün, benim doğduğum, peygamber olduğum (veya bana vahiy geldiği) gündür." (Müslim, Sıyâm 197, 198)

Ebû Hüreyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

"Pazartesi ve perşembe günleri ameller (Allah'a) arz olunur. Ben, oruçluyken amellerimin arz olunmasını isterim." (Tirmizî, Savm 44. Ayrıca bk. Müslim, Birr ve's-sıla 36

Âişe radıyallahu anhâ şöyle dedi:

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem pazartesi ve perşembe günleri orucuna özen gösterirdi. (Tirmizî, Savm 44. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd 60; Nesâî, Sıyâm 70; İbni Mâce, Sıyâm 42)

Her aydan üç gün oruç tutmak. ( eyyamı bıyd)

Eyyâm-i bîyd", kamerî ayların 13. 14. ve 15. günlerine denir.

Eyyâm-ı biyd (aydınlık günler) ayın en parlak olduğu hicri ayların 13, 14 ve 15. geceleridir (bkz. Buhârî, Savm, 60; Nesâî, Sıyâm, 84 [2432]).

Peygamberimiz -sallâllâhu aleyhi ve sellem-, Ramazan orucu farz kılınmadan önce bu orucu tutmuş (Ahmed, V, 246; Tirmizî, Savm, 41, 54, III, 118, 134), Ramazan orucu farz kılındıktan sonra da bu orucu tutmaya devam etmiştir. (Tirmizî, Savm, 54, III, 135)

Hz. Muhammed -sallâllâhu aleyhi ve sellem-: "Kim her aydan üç gün oruç tutarsa ömür boyu oruç tutmuş gibi olur" (Tirmizî, Savm, 54, III, 135) sözleriyle bu orucun tutulmasını teşvik etmiştir. Bu itibarla eyyâm-i bîyd orucu tutmak sünnettir.

Bir gün oruç tutmak bir gün bozmak.

Bir gün oruç tutup ertesi günü oruç tutmamak şeklinde gün aşırı tutulan oruçlara "savm-ı Dâvûd" yani Davut orucu denir. Peygamberimiz (a.s.) bu oruç hakkında şöyle buyurmuştur: "(Ramazan ayından sonra nafile olarak tutulan) en fazîletli oruç, Dâvud peygamberin tuttuğu oruçtur. O, bir gün oruç tutar bir gün tutmazdı" (Müslim. Savm, 187-192)