RAMAZAN AYI VE İNSAN PSİKOLOJİSİ

İçerisinde bulunduğumuz ve idrak etmeye çalıştığımız Ramazan ayı, sadece fiziksel bir açlık değil aynı zamanda zihnin, iradenin ve ruhun yeniden yapılandırıldığı derin ve anlamlı bir psikolojik iyileştirme sürecidir. Modern dünyanın "hazzı hemen tüket ki mutlu olasın" baskısına ve dayatmasına karşı bir başkaldırı niteliği taşıyan bu ay, bireyin kendi iç dünyasındaki dinamikleri keşfetmesi adına önemli bir nitelik taşımaktadır.

Ramazan ayı inananlar için adeta bir otokontrol sürecidir. Duygu, düşünce ve isteklerin daha net anlamlandırıldığı, yeme ve içme gibi en temel dürtülerin belirli bir program dâhilinde yönetilebildiği sürece dönüşmektedir. İnsan iradesini de bir kas gibi düşünebiliriz. Kullanıldıkça gelişen bu sistem kişinin  "hayır" diyebilme kapasitesini, Ramazan ayı boyunca her gün pratik edilerek sosyal ve profesyonel hayattaki diğer bağımlılıklara karşı da bir direnç oluşturur.

Hazzı erteleyebilmek, bireylerdeki stres yönetimine olumlu katkıda bulunduğu gibi odaklanma becerilerini de anlamlı şekilde artırdığı görülmektedir. Bu bağlamda iftar vakti ile başlayan süreç sadece bir yemek yeme anı değil aynı zamanda sabrın sonunda ulaşılan bir psikolojik doyum noktası olarak da karşımıza çıkmaktadır. Bu durum, beyindeki ödül mekanizmasını (dopamin sistemi) daha sağlıklı bir düzleme çeker. Günlük yaşamda sürekli tüketen insan, hazzı sıradanlaştırır. Oruç, hazzı bir "hak ediş" zeminine oturtarak ona yeniden derinlik ve anlam kazandırır.

Ramazan ayı, kişinin sadece midesini değil, zihnini de gereksiz uyaranlardan temizlediği bir süreçtir. Bu bağlamda Ramazan ayını arınma ayı olarak da değerlendirmek doğru olacaktır. Fiziksel tüketim azaldıkça, zihin "dışa" bağımlılığını büyük ölçüde azaltıp "içe" yönelir. Bu durum, bireyin kendi değerlerini, hatalarını ve hayattaki amacını sorguladığı bir derin düşünme evresi başlatır. Çoğu zaman iç sesini duymaya vakti ve tahammülü olmayan kişinin, Ramazan ayı ile birlikte iç sesini dinlediğini, neler hissettiğini duyumsadığı bir zamana sahip olmuş olacaktır.

Ramazan ayı ile birlikte vücudun sindirimle harcadığı enerjiyi hücresel onarıma ayırması gibi, zihin de gündelik telaşların gürültüsünü önemli ölçüde kısarak duygusal bir onarım sürecine girer. Kişi iç dünyasındaki yaraları, kızgınlıkları ve kırgınlıkların da farkına varma imkânı bulur ve duygusal onarım sürecini sürdürmüş olur.

Sonuç olarak Ramazan ayı, aslında zihnimiz ve ruhumuz için bir "fabrika ayarlarına dönme" sürecidir. Modern hayat bizi her şeyi anında tüketmeye ve sürekli bir koşturmaya alıştırdığı için, oruç bu hızlı akışı durduran güçlü bir fren görevi görmektedir. Günlük hayatın maratonu içerisinde yeterince geliştirme olanağı bulamadığımız sabır kasını, ramazan ayı bizlere geliştirme imkânı sunmaktadır. Tek öğünle beslenen insanların halinden anlamak, umarsızca tükettiğimiz yüzlerce gıda maddesinin aslında ne denli önemli olduğunu bir kez daha idrak etmek, Ramazan ayının bizlere öğrettiği bir diğer dinamiktir. Ayrıca bu ayda sahip olduklarımızla başkalarına dokunabilmek, ihtiyacı olanın yaralarını sarabilmek de Ramazan ayına ayrı bir güzellik katmaktadır.