Her yıl yeni bir mucize ürün piyasaya sürülüyor. Zayıflama kahveleri, çaylar, detoks paketleri, şok diyet listeleri… Sunulan vaat hep aynı: Hızlı kilo kaybı, ya da hızlı kilo alımı.
Ancak bilim bize çok net bir şey söylüyor: Vücut fizyolojisine aykırı hızda verilen her kilo, sağlık kaybı pahasına olur.
Bunu teoride değil, birebir danışan pratiğinde görüyorum. Zayıflama kahvesi kullanarak gelen danışanlarım oldu. İlk başta tablo etkileyici: Kısa sürede ciddi kilo kaybı. Ancak detaylı sorguladığımızda ortaya çıkanlar şunlar oluyor:
Taşikardi, tansiyon dalgalanmaları, yoğun halsizlik, bağırsak fonksiyon bozuklukları ve uyku problemleri. Bu ürünlerin analizlerinde sık karşılaşılan bazı maddeler var:
Sibutramin:
Merkezi sinir sistemi üzerinden iştahı baskılar. Ancak aynı zamanda kalp hızını ve tansiyonu artırır. Literatürde kalp krizi ve ani kardiyak olay riskini artırdığı net olarak gösterilmiştir. Bu nedenle birçok ülkede yasaklıdır.
Fenolftalein:
Laksatif etkisiyle hızlı kilo kaybı hissi oluşturur. Ancak bu kayıp yağ değil, bağırsak içeriği ve sıvıdır. Uzun vadede elektrolit dengesizlikleri ve metabolik sorunlara yol açabilir.
Diüretikler:
Vücuttan su attırır. Tartıda düşüş olur ama bu gerçek kilo kaybı değildir. Böbrekler ve karaciğer bu yapay yüklenmeden ciddi şekilde etkilenir.
Bir de şok diyet geçmişiyle gelen danışanlar var. Günlük 800 kalorinin altına düşmüş, Uzun süreli açlık dönemleri yaşamış, Tek tip beslenmeyle metabolizmasını zorlamış bireyler… Bu danışanlarda ortak tablo şudur:
Kas kütlesi kaybı, bazal metabolizma hızında düşüş, hormonal düzensizlikler ve bağırsak florasında bozulma. Yani verdikleri kilo büyük ölçüde yağ değil, kas ve sudur.
Bu noktada bize kilo vermek için değil, bozulan metabolizmayı toparlamak için gelirler. Önce vücudu güvenli moda almak gerekir. Kalori yükseltmek, sindirim sistemini düzenlemek, metabolik adaptasyonu tersine çevirmek… Bu süreç çoğu zaman, sağlıklı bir kilo verme sürecinden çok daha uzun ve zorludur. Bu nedenle net söylemek gerekiyor: Sağlıklı zayıflamanın yolu mucize ürünlerden ya da şok diyetlerden geçmez.
Bilimsel olarak kalıcı kilo kaybı; kontrollü kalori kısıtlaması, kişiye özel beslenme planı, ve sürdürülebilir fiziksel aktiviteyle mümkündür. Hızlı kilo kaybı bir başarı değildir. Çoğu zaman, vücudun verdiği sessiz bir alarmdır. Siz bu tarz ürünleri ya da şok diyetleri daha önce denediniz mi? Ya da çok hızlı verdim ama sonra toparlayamadım diyen birini tanıyor musunuz?
Belki de artık kısa yollardan değil, sağlam yollardan ilerleme zamanıdır.