Yaz ayları; güneş, tatil, açık havada geçirilen uzun saatler ve sofraların daha renkli olduğu bir dönem… Ancak sıcak havalar, yalnızca bizim için değil, mikroorganizmalar için de oldukça elverişli bir ortam oluşturuyor.
Havaların ısınmasıyla birlikte gıdaların uygun koşullarda saklanmaması; bakteri ve diğer mikroorganizmaların hızla çoğalmasına, buna bağlı olarak gıda zehirlenmelerinin görülme riskinin artmasına neden olabiliyor. Özellikle et, tavuk, balık, yumurta, süt ve süt ürünleri gibi bozulmaya daha yatkın besinlerde sıcaklık kontrolü büyük önem taşıyor. Peki yaz aylarında sofralarımızı güvenli hale getirmek için nelere dikkat etmeliyiz?
SOĞUK ZİNCİRİ KORUMAK ŞART
Gıda güvenliğinin en önemli noktalarından biri, satın aldığımız andan tükettiğimiz ana kadar soğuk zincirin korunmasıdır.
Market alışverişinde soğukta veya dondurucuda muhafaza edilmesi gereken ürünleri alışverişin sonuna bırakmak ve eve döner dönmez buzdolabına yerleştirmek gerekir. Özellikle sıcak havalarda alışveriş sonrasında gıdaların uzun süre araç içerisinde bekletilmesi ciddi bir risk oluşturabilir.
Buzdolabının sıcaklığının 4 °C civarında, dondurucunun ise -18 °C civarında olması gıdaların güvenli saklanması açısından önemlidir.
BİRAZ BEKLESİN DEMEYİN!
Yaz sofralarının vazgeçilmezleri arasında salatalar, mezeler, yoğurtlu ürünler, mayonezli yiyecekler, et ve tavuk yemekleri bulunuyor. Ancak bu besinlerin oda sıcaklığında uzun süre bekletilmesi ciddi bir gıda güvenliği problemi oluşturabilir.
Özellikle sıcak havalarda pişmiş yemekleri uzun süre dışarıda bırakmak yerine, uygun şekilde soğutup buzdolabına kaldırmak gerekir.
Bir yiyeceğin kokusunun veya görüntüsünün normal olması, mutlaka güvenli olduğu anlamına gelmez. Bazı zararlı mikroorganizmalar gıdanın tadını, kokusunu veya görünümünü değiştirmeden çoğalabilir.
PİŞMİŞ VE ÇİĞ GIDALARI AYIRIN
Mutfakta yapılan en önemli hatalardan biri de çiğ ve pişmiş gıdaların birbirleriyle temas etmesidir.
Çiğ et, tavuk ve balık için kullanılan kesme tahtası ve bıçakların sebze, meyve veya pişmiş yiyeceklerde kullanılmaması gerekir.
Çiğ gıdalardan pişmiş gıdalara mikroorganizma taşınmasını önlemek için mutfakta çapraz bulaşmaya karşı dikkatli olunmalıdır.
YUMURTA, TAVUK VE ETTE DAHA DİKKATLİ OLUN
Protein açısından zengin olan et, tavuk, balık ve yumurta gibi gıdalar, uygun olmayan sıcaklık koşullarında mikroorganizmaların çoğalması açısından daha riskli besinlerdir.
Bu nedenle;
Et, tavuk ve balık uygun sıcaklıkta muhafaza edilmeli,
Çiğ ürünlerle temas eden mutfak ekipmanları iyice temizlenmeli,
Yumurta kırılmadan önce kabuğu temiz görünse bile eller yıkanmalı,
Pişmiş yemekler uygun şekilde soğutularak buzdolabına kaldırılmalı,
Dondurulmuş gıdalar oda sıcaklığında değil, buzdolabında kontrollü şekilde çözdürülmelidir.
YAZ AYLARININ MASUM GİBİ GÖRÜNEN RİSK: AÇIKTA SATILAN GIDALAR
Sıcak havalarda özellikle açıkta satılan yiyecek ve içeceklere karşı daha dikkatli olunmalıdır.
Güneş altında bekletilen sütlü tatlılar, kremalı ürünler, et ve tavuk ürünleri, uygun koşullarda muhafaza edilmeyen mezeler ve soğuk zinciri korunmayan ürünler sağlık açısından risk oluşturabilir.
“Bir şey olmaz” düşüncesi yerine “Bu gıda hangi koşullarda saklandı?” sorusunu sormak, yaz aylarında sağlığımızı korumak için çok daha doğru bir yaklaşımdır.
MEYVE VE SEBZELERİ DE İHMAL ETMEYELİM
Gıda güvenliği denildiğinde akla yalnızca et ve süt ürünleri gelmemeli. Meyve ve sebzeler de satın alındıktan sonra uygun şekilde muhafaza edilmeli ve tüketilmeden önce bol su ile iyice yıkanmalıdır.
Özellikle kesilmiş meyvelerin oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemesi gerekir. Pikniklerde veya plajda tüketilecek meyve ve sebzelerin de uygun taşıma ve saklama koşullarına dikkat edilerek hazırlanması önemlidir.
SICAK HAVALARDA EN ÖNEMLİ KURAL: TEMİZLİK + SICAKLIK + ZAMAN
Aslında gıda güvenliğini üç temel kelimeyle özetleyebiliriz:
Temizlik, sıcaklık ve zaman.
Ellerimizi ve mutfak yüzeylerini temiz tutmak, çiğ ve pişmiş gıdaları birbirinden ayırmak, gıdaları uygun sıcaklıkta saklamak ve bozulabilir yiyecekleri uzun süre oda sıcaklığında bekletmemek yaz aylarında alabileceğimiz en önemli önlemler arasında.
Sağlıklı beslenmek yalnızca doğru besini seçmek değildir. Seçtiğimiz besinin güvenli olması da sağlıklı beslenmenin ayrılmaz bir parçasıdır.
Özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi hassas olan bireyler gıda kaynaklı hastalıklar açısından daha dikkatli korunmalıdır. Yazın tadını çıkarırken sofralarımızı da güvenli hale getirelim.
Çünkü sağlıklı bir tabak, yalnızca dengeli değil; aynı zamanda güvenli bir tabaktır.
Nazan HOŞER