Soru sormak sanattır. Usul ve adap bilen bu sanatı yerinde ve güzel kullanır. Alimlerimiz güzel soru sormak ilmin yarısıdır demişlerdir.
Yüce Allah Kur’an’ı Kerim’de şöyle buyurmaktadır: “Eğer bilmiyorsanız, o hâlde zikir ehline/bilenlere sorun. (Enbiya 7) diyerek anlamlı ve faydalı konularda işin ehli olan insanlara soru sormamız gerektiğini ifade ediyor.
Hadislere de baktığımızda Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem soru sormayı eğitim de bir yöntem olarak kullanmıştır.
Cibril hadisi olarak bilinen hadiste; Cebrail aleyhisselamın bir insan suretinde Resulullah sallallahu aleyhi ve selleme gelip, ashabın da hazır olduğu bir ortamda iman nedir? islam nedir? ihsan nedir? sorularını sormuş, Allah Rasûlü (sav) sorularını cevapladıktan sonra Cebrail (a.s) onu tasdik etmiş ve meclisten ayrılmıştı. Nebi (sav): ‘O, Cibril’di. Size dininizi öğretmek için geldi’ diyerek ashabı bilgilendirmişti.
Allah resulü sallallahu aleyhi ve sellem bazen müflis kimdir? Bazen Müslüman kimdir? Tarzı sorular sorarak hem muhatabın dikkatini üzerine çekmiş hem de bilmedikleri bir meselede onları aydınlatmıştır.
Alimlerimizin hayatına baktığımızda da soru sormak onlar için ilim öğrenmenin kapısı olmuştur.
ibni Şihab ez-Zühri der ki: ‘‘İlim bir hazinedir, onu açacak anahtar soru sormaktır.’’
Abdullah ibni Abbas’a elde ettiği geniş ilmin sebebi sorulduğunda şöyle der: ‘‘Soru soran bir dil ve akleden bir kalple bu ilmi elde ettim.’’
Abdullah ibni Mesud (ra) şöyle der: ‘‘İlmi anlamak soru sormakla, arttırmak ilmi talep etmekle mümkündür. Bilmediğini öğren, öğrendiğinle amel et.’’
Soru sorarken dikkat etmemiz gereken hususlar:
Maksatsız, ortamı dikkate almadan rastgele soru sormak. Soru sorarken nezaket kurallarının dışına çıkmamak. Kimseye faydası olmayan soruları sormaktan kaçınmak. Bir insanı utandıracak ve zora sokacak sorular sormamak. Hükmü kesin olan dini bir meselede şüphe uyandırmak için soru sormamak. Bilinen açık meseleler hakkında soru sorulmamalıdır. Ehil olmayan kişilere soru sormamak. Öğrenmek veya başkasına öğretme niyetiyle soru sorulabilir.İyi niyetle sorulan sorular hem soran hem de cevaplayan açısından faydalıdır.
Soruyu cevaplayan kişi muhatabın seviyesini bilip, muhatabın anlayacağı şekilde cevap vermelidir.