Birini eleştirmek…
Bu başlı başına hassas bir iş. Zamanı var, tonu var, yeri var. Ama biz çoğu zaman en kolay yolu seçiyoruz. Kalabalığın ortasında, lafın en sert yerinden girip çıkıyoruz. Üstelik bazen gerçekten düzeltmek için değil, bir başkasını memnun etmek gözüne girmek için.
Ve problem de burada başlıyor.
Birini mutlu etmek uğruna başka birini incitmek… Bu ne samimiyetle açıklanabilir ne de “doğruculuk” bahanesiyle örtülebilir. Çünkü gerçekten derdin doğruluksa, bunu en uygun zeminde söylersin. İki kişinin olduğu bir ortamda, göz göze bakarak, kırmadan anlatırsın. Ama amaç değişince yöntem de değişiyor.
Kalabalıkta yapılan eleştiri çoğu zaman eleştiri değildir. Gösteridir.
Fark ince ama net.
Eleştiri düzeltir, gösteri ezip geçer.
Eleştiri karşısındakini düşünür, gösteri seyirciyi.
Ne yazık ki, birçok ortamda bunu açık açık görüyoruz. Birinin hatası dile getirilecekse, özellikle herkesin önünde dillendiriliyor. Çünkü orada bir alkış ihtimali var. Birinin gönlü kazanılacak, birinin de itibarı zedelenecek.
Hesap basit.
Ama insan, alkış uğruna harcanacak bir şey değil.
Kırılan bir kalbin sesi çıkmaz çoğu zaman. O an susar, ortamı bozmaz. Ama içinde bir şey eksilir. Güven gider mesela. Saygı azalır. Ve bazı kırılmalar vardır, insan sonra konuşsa da eskisi gibi dinlemez. Bir daha aynı yerden toparlanamaz.
Şunu da söylemek lazım. Herkes eleştiriye açık olmalı, evet. Ama herkes de eleştiriyi nasıl yapacağını bilmeli. Çünkü usul, esastan önce gelir. Yanlış bir yöntemle doğru bir söz söylersen, o söz de yanlış anlaşılır.
Birini uyarmak istiyorsan, onu yalnızken bul. Gözünün içine bak. Samimi ol. Hatta biraz da kendinden ver. Çünkü kalabalıkta yapılan sert çıkışların çoğu ne düzeltir ne öğretir. Sadece iz bırakır. O da iyi bir iz değil.
Sonra dönüp “Ben doğruyu söyledim” demek kolay. Ama doğruyu söylemenin de bir yeri, bir zamanı, bir üslubu var.
Çünkü bazı sözler unutulsa da herkesin içinde kırıldığın an kolay kolay geçmez.
Galiba insan bazen şunu sormalı kendine.
Ben gerçekten bu kişiye yardımcı mı olmak istiyorum, yoksa bir başkasına kendimi mi göstermek?
Cevap netleşince yöntem de kendiliğinden değişir zaten.